Ook in het verleden hebben we niet stil gezeten! Leer van elkaar...

Een zwerfvuilbeleid vraagt maatwerk, afgestemd op de lokale situaties. Maar dat wil niet zeggen dat je elke keer van nul moet beginnen. Heel wat gemeentes, afvalintercommunales en andere beleidsvoerders lanceerden al heel wat succesvolle initiatieven. Als ze doordacht worden overgenomen en ingepast in het lokale zwerfvuilbeleid kunnen deze goede resultaten opleveren. Daarom vind je hieronder een reeks van tips en initiatieven.

Vuilnisbakken

• Integreer vuilnisbakken op een aantrekkelijke en opvallende manier in de omgeving en sfeer, bv. dierenvuilnisbakken in een park, sprookjesvuilnisbakken in de Efteling. Let wel op dat ze niet onzichtbaar worden in de omgeving, dan schiet je je doel voorbij.
• Stel een vuilnisbakkenplan op waarmee je het gebruik van de vuilnisbakken, vullingsgraad, toestand van het materiaal en misbruiken opvolgt. Dit geeft je goede gegevens om je ophaalrondes, infrastructuur, plaatsing, volume e.d. te evalueren.
• Maak het gebruik van vuilnisbakken 'cool' voor jongeren, bv. de slogan 'Let's do it in the vuilbak'.
• Plaats vuilnisbakken waar mensen lopen. Dit lijkt evident, maar wordt vaak over het hoofd gezien. Observatie op straat of beelden van camera's kunnen je helpen om de loopstroken te bepalen. Plaats vuilnisbakken niet tegen de muur weg van het volk of achter een hoek waar hij niet zichtbaar is.

Eigenaarschap van de publieke ruimte

• Stel vrijwilligers verantwoordelijk om een bepaald traject of enkele straten proper te houden. Zij claimen deze straten en de bewoners en passanten zullen hun eigenaarschap erkennen. Vergeet niet hen te waarderen voor hun inzet.
• Laat onderhoudspersoneel manueel vegen tijdens piekuren in de wandelstraat, station ... , zo maakt men voorbijgangers bewust dat men er actief mee bezig is.
• Betrek de gebruikers van infrastructuur in het schoonhouden van de plek. Bijvoorbeeld door jongeren hun hangplek te laten opruimen in ruil voor een skatepark of een sportvereniging hun terrein proper te laten houden voor bijkomende vernieuwingen aan de infrastructuur. Ook de 'oude' regel heractiveren, namelijk dat men zijn eigen stoep schoonhoudt, past in dit kader.
• Claim de straat, wijk, sportclub, petanqueterrein ... Maak met borden, een opknapbeurt of sociale controle duidelijk dat deze publieke omgeving iemand toebehoort. Gemeenten kunnen bv. hun onderhoudspersoneel trainen om mensen beleefd aan te spreken als men iets op de grond gooit. Maar ook leegstaande panden aanpakken met gepersonaliseerde affiches die passanten aanspreken is een mogelijkheid.
• Spreek scholen, handelaars ... aan op hun verantwoordelijkheid in het proper houden van hun omgeving. Overleg of een vuilnisbak wenselijk is, of ze affiches willen ophangen, gebruikers willen aanspreken om hun verpakkingsafval correct te deponeren ...

Infrastructuur

• Sigarettentegels in de stoep zijn effectief in het verzamelen van peuken.

Beleid

• De netheidsbarometer is een handig instrument om de algemene netheid in je gemeente in kaart te brengen, knelpunten te detecteren en een evolutie op te volgen. De medewerkers van het netheidsnetwerk kunnen u ondersteunen bij het opstarten van de netheidsbarometer.
• Essentieel is een goede coördinatie tussen diensten en een integratie van het zwerfvuilbeleid in alle aspecten van het gemeentebeleid. Bij een groot evenement bekijk je best vooraf hoe en waar de vuilnisbakcapaciteit moet worden aangepast. Bij de herinrichting van de publieke ruimte neem je in het ontwerp de plaatsing en volume van vuilnisbakken op (de zogenaamde zwerfvuiltoets). Bekijk de mogelijkheden met politie en ambtenaren om zelf aan handhaving van zwerfvuil te doen enz.

Heb je als lokaal bestuur zelf een goed voorbeeld? Neem dan contact op met de medewerkers van het netheidsnetwerk via netheidsnetwerk@indevuilbak.be